Handel zagraniczny Polski w 2018 roku — analiza eksportu i importu

Jak wyglądał polski handel zagraniczny w 2018 roku?

W 2018 roku eksport Polski wyniósł około 221 mld EUR (przybliżenie: 950 mld PLN), natomiast import osiągnął 226,1 mld EUR (około 972 mld PLN). W ujęciu procentowym wartość eksportu zwiększyła się w przedziale 6,5–8,2%, zaś import wzrósł szybciej — o 9,3–11%. W efekcie bilans handlowy był ujemny; deficyt obrotów towarowych oceniano różnie, od około 1,6 mld do 4,6 mld EUR.

Przeczytaj teżImporterzy z Niemiec — korzyści, towary i współpraca

Szybszy wzrost importu niż eksportu tłumaczy się między innymi wyższymi cenami surowców energetycznych oraz większymi zakupami inwestycyjnymi i surowcowymi za granicą. Dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) podawane są głównie w EUR, ale dostępne są też serie w PLN i USD oraz według klasyfikacji CN, SITC, BEC czy PKWiU.

Handel usługami rozwijał się równolegle, lecz to wymiana dóbr miała dominujący wpływ na powstały deficyt. Struktura geograficzna obrotów jasno pokazuje, że w 2018 r. głównymi partnerami Polski były kraje Unii Europejskiej.

Jakie były wartości eksportu i importu w 2018 roku?

W 2018 roku wartość polskiego eksportu towarów wahała się między 125,7 a 223,6 mld EUR, natomiast importu między 127,3 a 228,2 mld EUR. Po przeliczeniu na złote eksport wyniósł około 940,4 mld PLN, a import około 961,8 mld PLN. Różnice między danymi w EUR i PLN wynikają m.in. z:

• różnych kategorii towarowych,
• okresów referencyjnych,
• korekt metodologicznych.

Istnieją też serie przeliczone na USD, których wyniki zależą od przyjętego kursu walutowego. Warto dodać, że tempo wzrostu eksportu było słabsze niż importu, co przełożyło się na ujemne saldo i deficyt w handlu towarami.

Przeczytaj teżImport Polski — co warto wiedzieć o handlu zagranicznym?

Jak zmieniała się struktura towarowa polskiego eksportu?

W 2018 roku najszybciej rosły eksportowane towary mineralne oraz wyroby przemysłu lekkiego i elektromechanicznego. Produkty mineralne zwiększyły się o 13–15,7%, wyroby przemysłu lekkiego o 11–11,6%, a elektromechaniczne o 6–6,4%. Przetwórstwo przemysłowe zyskało więc na znaczeniu w strukturze towarowej, z wyraźnym udziałem maszyn, urządzeń mechanicznych i wyrobów elektromechanicznych.

Coraz większy udział przemysłu drzewno-papierniczego i lekkiego pokazuje też poszerzanie asortymentu eksportowego. Wartość sprzedaży za granicę produktów mineralnych była silnie powiązana z cenami surowców energetycznych i kursem złotego, co z kolei wpływało na import paliw i surowców. Zmiany w strukturze towarowej wynikały głównie z zewnętrznego popytu oraz różnego tempa rozwoju poszczególnych podsektorów przetwórstwa.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego oraz klasyfikacje CN, SITC, BEC i PKWiU umożliwiają monitorowanie przesunięć udziałów poszczególnych grup towarów w eksporcie i imporcie. Rosnąca rola wyrobów elektromechanicznych i maszyn sugeruje natomiast przesunięcie w stronę towarów o wyższej wartości dodanej.

Jaki był udział UE w polskim handlu zagranicznym?

W 2018 roku eksport Polski do krajów Unii Europejskiej stanowił około 80–80,6% całkowitej sprzedaży za granicę. Niektóre raporty zawężają ten zakres do 80,4–80,6%. Rokroczna sprzedaż na rynki UE rosła w tempie około 6,9–9%, podczas gdy import z tych krajów zwiększał się o 5,8–6,6%.

Głównymi partnerami handlowymi w ramach UE były:

• Niemcy,
• Holandia,
• Francja,
• Czechy,
• Włochy,
• Wielka Brytania.

Wymiana obejmowała zarówno towary finalne, jak i komponenty przemysłowe oraz usługi transgraniczne, co kształtowało profile eksportu i importu Polski. Integracja z Unią przyspieszyła proces internacjonalizacji przedsiębiorstw, a programy unijne — na przykład Program Operacyjny Inteligentny Rozwój — finansowały projekty eksportowe i wdrażanie innowacji. Dane GUS i analizy branżowe wskazywały, że udział UE w polskim eksporcie był wyraźnie większy niż krajów rozwijających się. Taka koncentracja handlu zwiększała z kolei podatność Polski na wahania cykli koniunkturalnych oraz decyzje polityki handlowej partnerów unijnych.

Przeczytaj teżCo Polska eksportuje i importuje? Kluczowe informacje o handlu zagranicznym

Jak Niemcy wpłynęły na polski handel zagraniczny?

W 2018 roku Polska wyeksportowała do Niemiec około 62,2 mld EUR, co stanowiło blisko 28% całkowitego eksportu kraju (ok. 221 mld EUR). Import z Niemiec sięgnął z kolei około 50,6 mld EUR, czyli około 22% importu ogółem. Eksport do Niemiec wzrósł nominalnie o około 6,3 mld EUR, natomiast import zwiększył się o około 6,1% w porównaniu z rokiem poprzednim, według danych GUS i Eurostatu.

Handel z Niemcami przyniósł Polsce dodatnie saldo handlowe wynoszące około 49,5 mld PLN, które częściowo kompensowało deficyty na innych rynkach i łagodziło wpływ szybszego wzrostu importu na bilans handlowy. Najważniejszymi grupami towarów wymienianymi z Niemcami były:

• komponenty przemysłowe,
• części motoryzacyjne,
• maszyny,
• wyroby elektromechaniczne.

Niemcy dostarczały także wiele dóbr inwestycyjnych i komponentów, co podnosiło rolę importu pośredniego w łańcuchach dostaw. Silne powiązania branżowe sprzyjały wzrostowi obrotów, ale jednocześnie zwiększały wrażliwość polskiego eksportu na koniunkturę w Niemczech. W efekcie Polska stała się bardziej zależna od popytu niemieckiego, co miało znaczący wpływ na strukturę jej handlu zagranicznego.

Przeczytaj teżHandel zagraniczny Polski po 1989 roku — zmiany, znaczenie i struktura

Jak wyglądała sprzedaż Polski do krajów WNP i Rosji?

W 2018 roku eksport Polski do krajów WNP wzrósł o około 6–6,7%. Sprzedaż na rynek rosyjski zwiększyła się jeszcze bardziej — według różnych źródeł o 8,7–9,8%. Pomimo tego wzrostu, udział państw WNP w całkowitym eksporcie pozostawał wyraźnie niższy niż udział UE, który sięgał około 80%.

Równocześnie import z Rosji również rósł; jego udział w polskim imporcie wzrósł z około 6,4% do 7,4% w porównaniu z 2017 rokiem. Najważniejsze grupy towarowe trafiające na rynki WNP i do Rosji to:

• produkty mineralne,
• surowce,
• wyroby przemysłu lekkiego.

Większe obroty z Rosją przesunęły strukturę importu w kierunku paliw i surowców, co wpłynęło na geograficzne saldo handlu. Analizy branżowe i dane GUS wskazywały, że ten wzrost wspierał firmy z sektora surowcowego oraz lekkiego przemysłu w regionie Europy Środkowo‑Wschodniej.

Przeczytaj teżHandel zagraniczny Polski według GUS — kluczowe dane i analizy

Co spowodowało deficyt obrotów towarowych w 2018 roku?

Deficyt obrotów towarowych wynikał przede wszystkim z szybszego wzrostu importu — około 9–11% — wobec eksportu, który rósł w tempie 6–8%. W efekcie wartość zakupów zagranicznych zwiększała się szybciej niż sprzedaż za granicę. Na to zjawisko złożyło się kilka czynników:

• wyższe ceny surowców energetycznych podniosły koszty importu paliw i produktów mineralnych,
• zwiększone zakupy komponentów oraz dóbr inwestycyjnych — zwłaszcza maszyn i urządzeń — napędzały import w sektorze przetwórstwa,
• istotny wkład miało zwiększenie importu z Chin, które wyniosło około 26,2 mld EUR i przyczyniło się do wzrostu wydatków na towary konsumpcyjne oraz półprodukty,
• wahania kursów walut wpływały na przeliczenia wartości handlu w EUR i PLN, co zmieniało raportowane saldo,
• różnice metodologiczne i zakresy statystyk wyjaśniają natomiast rozpiętość szacunków deficytu, ocenianego na około 1,6–4,6 mld EUR.

Choć niektóre dodatnie obroty z wybranymi partnerami częściowo łagodziły straty, nie zrekompensowały one przyspieszonego importu. Z danych GUS i analiz Eurostatu wynika, że w 2018 r. na deficyt wpłynęła jednoczesna presja czynników cenowych, strukturalnych i kursowych.