Ile wynosi dług Polski w 2018? Kluczowe informacje i przyczyny wzrostu

Ile wyniósł dług publiczny Polski w 2018?

Na koniec grudnia 2018 r. państwowy dług publiczny wyniósł 954,2 mld zł. Po konsolidacji dług sektora finansów publicznych sięgnął 984,3 mld zł, natomiast według miary EDP zadłużenie sektora rządowego i samorządowego wyniosło 1 033,6 mld zł — czyli przekroczyło symboliczną granicę 1 biliona złotych.

W ciągu całego 2018 roku dług Skarbu Państwa wzrósł o ok. 25,8 mld zł w stosunku do końca 2017 r. W pierwszym kwartale tego samego roku zadłużenie publiczne zwiększyło się o około 27,36 mld zł i przekroczyło 989,1 mld zł.

Przeczytaj teżDług publiczny Polski w 2015 roku — dane, struktura i przyczyny wzrostu

W zależności od przyjętej metody wyceny końcowe wartości mieszczą się więc między ok. 954 mld zł a około 1 033,6 mld zł.

Jaka była relacja długu publicznego do PKB w 2018?

W klasycznym ujęciu w 2018 roku relacja długu publicznego do PKB wyniosła około 48% — niektóre źródła mówiły nawet o 48,9%. Po skonsolidowaniu danych wskaźnik spadł do 46,5%. Takie rozbieżności pojawiają się głównie dlatego, że istnieją różne definicje długu:

• dług państwowy,
• dług sektora finansów publicznych po konsolidacji,
• dług raportowany w ramach procedury nadmiernego deficytu (EDP).

Różne metody ujmowania zobowiązań i instrumentów finansowych również wpływają na ostateczną wartość. Relacja w przedziale 46,5–48,9% PKB pozostawała więc poniżej progu 60% przyjętego w UE, choć mimo to miała znaczenie dla polityki fiskalnej. Zmiany tego wskaźnika wynikały zarówno z deficytu budżetowego, jak i z nominalnego wzrostu PKB: szybki wzrost gospodarczy obniża relację długu do PKB, natomiast wyższy deficyt ją podnosi.

Przeczytaj teżDług publiczny Polski w 2017 — co warto wiedzieć?

Jaka była relacja długu EDP do PKB w 2018?

W 2018 roku relacja długu EDP do PKB wyniosła około 48,8%. Na koniec trzeciego kwartału tego roku nominalny dług EDP osiągnął 1 028 007,8 mln zł, przy czym w tym samym okresie zmniejszył się o 3 977,3 mln zł, choć w porównaniu z końcem 2017 roku był wyższy o 22 319,6 mln zł.

Warto podkreślić, że miara EDP obejmuje szeroką definicję zobowiązań sektora instytucji rządowych i samorządowych, czyli uwzględnia więcej pozycji niż miary skonsolidowane. Z tego powodu relacja długu EDP do PKB wypada zwykle wyżej niż wskaźniki oparte na skonsolidowanych danych.

Jaka była struktura długu publicznego w 2018?

Na koniec III kwartału 2018 r. dług krajowy sięgnął 679,2 mld zł, a na koniec roku wzrósł do około 688,2 mld zł. Dług zagraniczny wyniósł 298,7 mld zł w III kwartale i spadł nieco do ok. 296,1 mld zł na koniec roku. Dominującym instrumentem finansowania były papiery wartościowe — w tym obligacje skarbowe — które stanowiły znaczną część zadłużenia, obok kredytów i pożyczek zaciągniętych przez państwo.

Widać było wyraźny wzrost zadłużenia w poszczególnych podsektorach:

• rządowy zwiększył się o 15 029,2 mln zł,
• samorządowy o 7 409,9 mln zł,
• natomiast podsektor ubezpieczeń społecznych powiększył się o około 4 mln zł.

Na profil ryzyka wpływały udział długu w walutach obcych oraz obecność nierezydentów — historycznie udział walut obcych wynosił około 20%, a nierezydentów 28–29%. Konkretne wartości dla 2018 r. najlepiej potwierdzić w szczegółowych raportach miesięcznych. Konsolidacja zmieniała wartość zadłużenia sektora finansów publicznych w porównaniu z długiem brutto, co z kolei wpływało na potrzeby pożyczkowe i kształt strategii zarządzania długiem.

Emisje rynkowych papierów wartościowych oraz harmonogramy wykupów były dopasowywane do struktury instrumentów, walut oraz proporcji rezydentów i nierezydentów, aby zoptymalizować finansowanie i ograniczyć ryzyko.

Ile wyniósł dług krajowy i zagraniczny w 2018?

Na koniec III kwartału 2018 roku dług krajowy wyniósł 679,2 mld zł, a dług zagraniczny — 298,7 mld zł. Raporty z grudnia 2018 r. podawały natomiast nieco inne wartości:

• dług krajowy: zakres 674,4–688,2 mld zł,
• dług zagraniczny: zakres 279,8–296,1 mld zł.

Różnice wynikają z odmiennych definicji i zasad pomiaru — np. porównując zadłużenie Skarbu Państwa z całym długiem sektora finansów publicznych otrzymamy inne liczby. Dodatkowo wpływają na nie procesy konsolidacyjne i przeliczenia po kursach walutowych, dlatego suma długu krajowego i zagranicznego daje tylko przybliżoną wartość całkowitego zadłużenia i zależy od przyjętej metody.

Przeczytaj teżIle wynosił dług publiczny Polski w 2014 roku? Analiza i czynniki wpływające

Co spowodowało wzrost długu w 2018?

W 2018 roku główną przyczyną wzrostu zadłużenia był deficyt budżetowy i ujemne saldo finansów publicznych, które zwiększyły potrzeby pożyczkowe sektora. Ekspansywna polityka fiskalna podniosła wydatki i transfery, co wymusiło dodatkowe finansowanie; nowe zobowiązania pojawiły się przede wszystkim w wyniku:

• wzmożonej emisji rynkowych papierów wartościowych,
• zwiększonej emisji obligacji skarbowych,
• więcej zaciąganych kredytów i pożyczek,
• operacji refinansowych oraz wymiany instrumentów.

Te działania razem napędziły wzrost długu z tytułu pożyczek i kredytów. Działania poszczególnych jednostek sektora finansów publicznych, w tym operacje związane z Krajowym Funduszem Drogowym, dodatkowo powiększyły zadłużenie niektórych podsektorów — rządowego, samorządowego i ubezpieczeń społecznych. Do zmian przyczyniły się też czynniki techniczne:

• konsolidacja danych między podsektorami,
• przeliczenia zobowiązań w walutach obcych,
• sezonowe wahania sald skarbu.

Zmiany w strukturze finansowania — większy udział długu krajowego wobec zagranicznego oraz obecność nierezydentów — ukształtowały nominalny wzrost zadłużenia. Raporty Ministerstwa Finansów wskazują więc, że to kombinacja potrzeb pożyczkowych, wzmożonej emisji obligacji, operacji jednostek publicznych oraz efektów księgowych odpowiada za wzrost długu w 2018 roku.