Ile wynosi zasiłek rodzinny w 2021? Stawki i kryteria

Ile wynosi zasiłek rodzinny w 2021?

W 2021 roku łączna kwota wydana na świadczenia rodzinne wyniosła około 2,0 miliarda złotych, a średnio co miesiąc z tych środków korzystało 679 tysięcy rodzin. Standardowe stawki zasiłku rodzinnego wynosiły wtedy:

• 95 zł dla dzieci do 5. roku życia,
• 124 zł dla dzieci w wieku 6–18 lat,
• 135 zł dla młodzieży w wieku 19–24 lat, pod warunkiem kontynuacji nauki.

W materiałach statystycznych często pojawia się też wartość 678 zł — to wskaźnik porównawczy, który bywa cytowany jako „wysokość zasiłku rodzinnego w 2021 roku”, lecz nie zastępuje indywidualnych stawek na dziecko. Zasiłek ma przede wszystkim charakter wsparcia finansowego dla rodzin o niższych dochodach. Nowy okres zasiłkowy obejmował czas od 1 listopada 2021 do 31 października 2022, a wysokości świadczeń i kryteria dochodowe pozostawały zasadniczo niezmienione od 1 listopada 2021. Przy omawianiu zasiłku z 2021 roku warto więc uwzględniać zarówno konkretne stawki (95/124/135 zł), jak i wspomnianą wartość 678 zł używaną w analizach i porównaniach.

Przeczytaj teżJak obliczyć dochód do ulgi prorodzinnej? Użyj kalkulatora i poznaj zasady

Jakie są kwoty zasiłku na dziecko według wieku?

W okresie zasiłkowym trwającym od 1 listopada 2021 do 31 października 2022 miesięczne stawki zasiłku na dziecko wynosiły:

• 95 zł dla dzieci do 5. roku życia,
• 124 zł dla dzieci w wieku 5–18 lat,
• 135 zł dla uczniów i studentów powyżej 18. roku życia, aż do ukończenia 24 lat.

Za osobę uczącą się uznaje się kogoś kontynuującego naukę w szkole lub na uczelni, a prawo do wyższej stawki 135 zł jest uzależnione od tego statusu. Dzieci z niepełnosprawnością mogą dodatkowo otrzymywać inne świadczenia, na przykład zasiłek pielęgnacyjny, których wysokość określa się oddzielnie. Te kwoty mają formę miesięcznych stawek i wchodzą w skład świadczeń rodzinnych przyznawanych uprawnionym. W praktyce jednak sumy te często są oceniane jako niewielkie — pełnią raczej rolę podstawowego wsparcia niż znaczącej pomocy finansowej dla rodzin.

Komu przysługuje zasiłek rodzinny w 2021?

W 2021 roku prawo do zasiłku rodzinnego zależało od kryterium dochodowego — próg dla większości rodzin ustalono na 674,00 zł na osobę, a dla gospodarstw z dzieckiem niepełnosprawnym wynosił 764,00 zł. Świadczenie przysługiwało rodzicom, jednemu z rodziców lub opiekunowi prawnemu, pod warunkiem że dochód na osobę nie przekraczał tych limitów.

Spośród odbiorców:

• 77,1% to rodziny pełne,
• rodziny wielodzietne (przynajmniej trzy dzieci) stanowiły 27,8% beneficjentów,
• pomoc trafiła do 97,0 tys. rodzin wychowujących dziecko z niepełnosprawnością.

Uprawnienie obejmowało ponadto uczniów i studentów do 24. roku życia, o ile kontynuowali naukę i spełniali kryterium dochodowe. To świadczenie stanowiło istotne wsparcie dla gospodarstw o niższych dochodach i współdziałało z innymi programami, takimi jak „Rodzina 500 plus”, Karta Dużej Rodziny czy „Dobry Start”.

Jakie jest kryterium dochodowe dla rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym?

Dla rodzin wychowujących dziecko z orzeczoną niepełnosprawnością obowiązywał w okresie zasiłkowym 2021/22 wyższy próg dochodowy — 764,00 zł na osobę. Kluczowe jest tu posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności, które uprawnia do stosowania tego kryterium. Prawo do zasiłku ustalano na podstawie dochodów z 2020 roku, a przy obliczeniach uwzględniano średni miesięczny dochód netto przypadający na każdą osobę w rodzinie.

Przeczytaj teżCo należy się kobiecie w ciąży z MOPS? Przewodnik po wsparciu

Średni dochód oblicza się, dzieląc roczną sumę przychodów przez 12 miesięcy, a następnie przez liczbę członków rodziny. Przykład:

• rodzina trzyosobowa z rocznym dochodem netto 27 504 zł ma miesięczny dochód na osobę równy (27 504 zł / 12) / 3 = 764,00 zł,
• czyli dokładnie próg przewidziany dla rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym.

To kryterium dochodowe wpływa również na uprawnienia do różnych dodatków i jednorazowych zapomóg. Dla porównania, próg dochodowy uprawniający do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka wynosił 1 922 zł na osobę. Weryfikacje kryteriów przeprowadza się okresowo — terminy i zakres sprawdzeń mogą być ustalane decyzjami administracyjnymi, np. co 3 lata.

Dane statystyczne pokazują, że wśród beneficjentów świadczeń ponad połowa rodzin miała dochód na osobę nieprzekraczający 400 zł. To dobrze obrazuje, jak istotne jest podwyższenie progu do 764,00 zł dla rodzin z dziećmi niepełnosprawnymi, które dzięki temu zyskują większe prawa do świadczeń.

Przeczytaj teżCo przysługuje samotnej matce? Przewodnik po zasiłkach i prawach

Jakie są dodatki do zasiłku rodzinnego?

W 2021 roku najważniejsze dodatki do zasiłku rodzinnego obejmowały kilka istotnych świadczeń i konkretne stawki:

• jednorazowe "becikowe" za urodzenie dziecka wynosiło 1 000 zł,
• miesięczny dodatek dla rodzica korzystającego z urlopu wychowawczego wynosił 400 zł,
• samotni rodzice otrzymywali 193 zł na każde dziecko, przy czym łączna kwota dla całej rodziny nie mogła przekroczyć 386 zł,
• rodziny wielodzietne miały prawo do 95 zł miesięcznie na trzecie i każde kolejne dziecko,
• dodatek na kształcenie i rehabilitację dla dzieci z orzeczoną niepełnosprawnością wynosił 90 zł miesięcznie do ukończenia 5. roku życia oraz 110 zł miesięcznie w przedziale 5–24 lat,
• w ramach programu "Dobry Start" wypłacane było jednorazowe 100 zł na ucznia na początku roku szkolnego.

System świadczeń uzupełniały także:

• zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł miesięcznie),
• specjalny zasiłek opiekuńczy i zasiłek dla opiekuna (po 620 zł każdy),
• świadczenie rodzicielskie w wysokości 1 000 zł miesięcznie.

Każde z tych świadczeń miało określone kryteria przyznawania i wymagało odpowiednich dokumentów. W sumie w 2021 roku na dodatki do zasiłków rodzinnych wydano około 1,1 mld zł.

Kiedy i jak złożyć wniosek o zasiłek rodzinny?

Wniosek o zasiłek rodzinny składa się w określonym czasie, zwanym okresem zasiłkowym — dla lat 2021/22 trwał on od 1 listopada 2021 do 31 października 2022, a podstawą obliczeń był zwykle dochód z 2020 roku. Najlepiej złożyć wniosek na początku tego okresu, żeby prawo do świadczenia obowiązywało od jego startu.

Dokumenty składa się w Miejskim lub Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej właściwym dla miejsca zamieszkania; wiele urzędów umożliwia też przesłanie wniosku elektronicznie, np. przez ePUAP lub lokalny system — wtedy potrzebny jest profil zaufany lub odpowiednie logowanie.

Do wniosku trzeba dołączyć zaświadczenia potwierdzające dochody (np. zaświadczenia o zarobkach, decyzje emerytalne lub rentowe, zaświadczenia z urzędu pracy, PIT za rok bazowy) oraz dokumenty wykazujące szczególną sytuację rodzinną — orzeczenie o niepełnosprawności dziecka, dokumenty o samotnym wychowywaniu czy potwierdzenie korzystania z urlopu wychowawczego. Dodatkowo mogą być wymagane inne załączniki, na przykład:

• zaświadczenie o kontynuacji nauki dla osób w wieku 19–24 lat,
• dokument tożsamości opiekuna.

Podczas rozpatrywania wniosku urząd weryfikuje kryteria dochodowe, a w trakcie okresu zasiłkowego mogą być prowadzone kontrole, szczególnie jeśli zmieniły się dochody rodziny. Nowe okoliczności — np. spadek wynagrodzenia lub utrata pracy (także z powodu COVID-19) — mogą wpłynąć na ponowne ustalenie prawa do świadczenia; przy obliczeniach brane są też pod uwagę przychody z Funduszu Pracy czy stypendia dla bezrobotnych.

Przeczytaj teżIle się daje na zapowiedzi przedślubne w 2021? Praktyczne informacje

Warto pamiętać o uwzględnieniu innych świadczeń, takich jak „Rodzina 500 plus” czy świadczenia rodzicielskie, przy szacowaniu łącznego dochodu. W praktyce dobrze jest od razu składać kompletny wniosek z wszystkimi załącznikami po rozpoczęciu okresu zasiłkowego i śledzić komunikaty lokalnego MOPS/GOPS dotyczące możliwości składania dokumentów przez internet. Jeżeli w dokumentacji pojawią się braki, urząd wezwie do ich uzupełnienia. Ostateczna decyzja administracyjna potwierdza przyznanie zasiłku na dany okres i określa jego wysokość zgodnie z obowiązującymi kryteriami i kwotami.