Jak obliczyć zaliczkę na podatek dochodowy w 2020? Krok po kroku

Co to jest zaliczka na podatek dochodowy w 2020?

W 2020 roku zaliczki na podatek dochodowy obliczano według skali:

• 17% dla dochodów do 85 528 zł,
• 32% dla nadwyżki ponad tę kwotę.

Były to regularne wpłaty, które przedsiębiorcy i płatnicy — na przykład pracodawcy — uiszczali co miesiąc lub kwartalnie. Osoby prowadzące działalność gospodarczą liczyły zaliczki samodzielnie, a mali przedsiębiorcy mogli skorzystać z kwartalnego trybu, jeśli spełniali określone kryteria. Wysokość zaliczki zależała od podstawy opodatkowania (dochodu lub przychodu) oraz obowiązującej stawki podatkowej — 17% lub 32%. Dodatkowo możliwe było pomniejszenie zaliczki o przysługujące ulgi i odliczenia przewidziane w ustawie o podatku dochodowym.

Płatności dokonywano bezgotówkowo na indywidualny mikrorachunek podatkowy, a termin przypadał na 20. dzień miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym. Płatnicy, czyli na przykład pracodawcy, odprowadzali pobrane od pracowników zaliczki bezpośrednio do urzędu skarbowego.

Dla zobrazowania: przy dochodzie 5 000 zł i kosztach 1 000 zł podstawa opodatkowania wynosiła 4 000 zł, a zaliczka przy stawce 17% — po uwzględnieniu należnych odliczeń — wynosiłaby około 680 zł.

Podstawą prawną tych zasad była ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odpowiadające jej przepisy wykonawcze z 2020 roku.

Jak obliczyć zaliczkę na podatek dochodowy w 2020?

1. Ustal podstawę opodatkowania. To dochód uzyskany po odjęciu kosztów prowadzenia działalności, składek ZUS i innych odliczeń. To właśnie ta skorygowana kwota służy do wyliczenia zaliczki.
2. Wybierz formę opodatkowania. Przy podatku progresywnym obowiązują stawki 17% i 32%, podatek liniowy to stałe 19% od dochodu, a ryczałt liczy się od przychodu według z góry ustalonych stawek, bez uwzględniania kosztów.
3. Oblicz podatek narastająco (dotyczy skali). Zsumuj dochód od początku roku, następnie policz podatek: do 85 528 zł stosujesz 17%, nadwyżkę opodatkowujesz 32%. Od otrzymanej kwoty odejmij już zapłacone zaliczki. Przykład: przy narastającym dochodzie 100 000 zł podatek wynosi 85 528×17% + 14 472×32% = 19 170,80 zł; bieżąca zaliczka to różnica między tą kwotą a sumą wcześniejszych wpłat.
4. Uwzględnij kwotę zmniejszającą podatek oraz ulgi. Niektóre ulgi obniżają podstawę opodatkowania, inne redukują sam podatek. Kwoty zmniejszającej używa się przy skali, jeśli przewidywany roczny dochód na to pozwala; przy podatku liniowym nie przysługuje.
5. Pamiętaj o zaokrągleniach i terminach płatności. Zaliczkę zaokrągla się do pełnych złotych i wpłaca w terminie właściwym dla wybranej formy rozliczenia. Małe firmy, które spełniały określone warunki, mogły wybrać kwartalne rozliczenia.
6. Monitoruj prognozy i korzystaj z narzędzi pomocniczych. Sporządź prognozę dochodów na rok i porównaj wyliczenia z kalkulatorem online, by uniknąć niedopłaty. Przy podatku liniowym i ryczałcie stosuj odpowiednie stawki i zasady odliczeń.

Co zmieniło się w skali podatkowej w 2020?

Obniżenie stawki podatkowej z 18% do 17% to znacząca modyfikacja systemu podatkowego, wprowadzona pod koniec 2019 r. i obowiązująca od 1 stycznia 2020 r.. Dla osób z dochodami powyżej progu 85 528 zł oznaczało to maksymalną roczną oszczędność w wysokości 855,28 zł (1% z 85 528 zł), czyli około 71,27 zł miesięcznie.

Równocześnie kwota zmniejszająca podatek w 2020 r. wynosiła 525,12 zł rocznie (43,76 zł miesięcznie). Informacje te wynikają z przepisów ustawy o PIT i aktów wykonawczych opublikowanych w Dzienniku Ustaw. Zmiana nie objęła podatników rozliczających się stawką liniową 19%.

Dla przykładu, przy rocznym dochodzie 60 000 zł obniżenie stawki o 1 punkt procentowy przekładało się na niższy podatek o 600 zł. Oprócz samego obniżenia stawki wprowadzono też powiązane regulacje dotyczące skali podatkowej oraz okresu przejściowego rozliczeń.

Modyfikacje z 2020 r. miały wpływ zarówno na wysokość miesięcznych zaliczek, jak i na roczne rozliczenie podatkowe. Były one powiązane z innymi zmianami administracyjnymi, takimi jak wdrożenie mikrorachunku podatkowego oraz aktualizacje w ewidencji PKPiR, które zmieniły sposób dokonywania wpłat i księgowania zaliczek.

Jak obliczyć zaliczkę przy progach 17% i 32%?

Do progu 85 528 zł stosuje się stawkę 17%, a nadwyżkę powyżej tej kwoty opodatkowuje się stawką 32%. Obliczenia prowadzi się metodą narastającą. Kroki do wykonania:

1. Wylicz dochód narastająco: przychody pomniejszone o koszty, składki społeczne i inne odliczenia za dany miesiąc lub kwartał.
2. Jeśli podstawa opodatkowania nie przekracza 85 528 zł, podatek to po prostu ta podstawa pomnożona przez 17%.
3. Przy przekroczeniu progu: oblicz podatek narastająco jako suma — 85 528 zł × 17% oraz (podstawa − 85 528 zł) × 32%.
4. Od uzyskanego podatku odejmij odliczalne składki społeczne i proporcjonalną część kwoty zmniejszającej podatek (albo miesięczną ulgę dla płatników, jeśli ma zastosowanie).
5. Wyznacz bieżącą zaliczkę: podatek po odliczeniach pomniejsz o sumę zaliczek już zapłaconych w danym roku.
6. Zaokrąglij wynik do pełnych złotych i zapłać do 20. dnia następnego miesiąca (lub zgodnie z trybem kwartalnym).

Przykład: przy dochodzie narastająco 150 000 zł liczymy: 85 528 zł × 17% = 14 539,76 zł oraz 64 472 zł × 32% = 20 631,04 zł, razem 35 170,80 zł. Jeśli wcześniej wpłacono 20 000 zł zaliczek, bieżąca kwota wynosi 15 170,80 zł, co po zaokrągleniu daje 15 171 zł.

Praktyczne wskazówki:

• Obserwuj moment, w którym przekraczasz próg 85 528 zł — ma to duży wpływ na wysokość zaliczek,
• Płatnicy uwzględniają przy obliczeniach rozliczenia PIT i mogą stosować uproszczone mechanizmy, np. miesięczną ulgę dla płatników,
• Zapisuj wszystkie obliczenia i pilnuj terminów płatności na mikrorachunek podatkowy.

Kto musi obliczać i płacić zaliczki?

Obowiązek obliczania i wpłacania zaliczek dotyczy tylko wybranych grup podatników i płatników. Przedsiębiorcy prowadzący działalność jako osoby fizyczne sami wyliczają i wpłacają zaliczki — bez względu na to, czy wybrali zasady ogólne, czy podatek liniowy. Natomiast płatnicy, czyli np. pracodawcy czy zleceniodawcy, pobierają i odprowadzają zaliczki od wynagrodzeń z umów o pracę oraz przychodów z umów cywilnoprawnych (umowa zlecenie, umowa o dzieło).

Jeśli podatnik ma dochody z różnych źródeł, obowiązek naliczenia zaliczek dotyczy wszystkich tych przychodów; nawet gdy część zaliczek odprowadza płatnik, nie zwalnia go to z odpowiedzialności za pozostałe wpłaty. Przykładowo, osoba zatrudniona na umowę o pracę i prowadząca firmę będzie miała zaliczki pobierane przez pracodawcę oraz dodatkowe wpłaty związane z działalnością gospodarczą.

Mali podatnicy mogą skorzystać z kwartalnego trybu wpłat, co zmienia harmonogram, ale nie usuwa obowiązku płatności. Ryczałtowcy obliczają zaliczki według zasad ryczałtu — na podstawie przychodu i właściwych stawek. Ulgi podatkowe, jak ulga dla młodych, modyfikują sposób naliczania w określonych przypadkach; bywają też sytuacje, gdy płatnik nie pobiera zaliczki od wynagrodzenia.

Forma opodatkowania decyduje o metodzie obliczeń:

• skala 17%/32%,
• podatek liniowy 19%,
• ryczałt od przychodu.

Zaniedbanie lub błędne wyliczenie zaliczki skutkuje powstaniem zobowiązania podatkowego i naliczeniem odsetek za zwłokę.

Kto może skorzystać z kwoty zmniejszającej podatek?

Kwota zmniejszająca podatek przysługuje podatnikom rozliczającym się na zasadach ogólnych według skali podatkowej (17% i 32%). Mogą z niej korzystać:

• zatrudnieni,
• emeryci,
• renciści,
• przedsiębiorcy rozliczający się progresywnie.

W praktyce każdy, kto podlega opodatkowaniu według skali, o ile jego dochody mieszczą się w określonych przedziałach. Każda osoba stosuje kwotę indywidualnie; małżonkowie mają oddzielne uprawnienia. Nie przysługuje ona natomiast podatnikom rozliczającym się podatkiem liniowym 19% ani osobom opodatkowanym ryczałtem od przychodów. Również korzystanie z ulgi dla młodych wyłącza możliwość stosowania tej kwoty do przychodów objętych ulgą.

Przy kilku źródłach dochodu — na przykład zatrudnieniu u kilku płatników — miesięczną ulgę stosuje tylko jeden z płatników, który musi otrzymać od podatnika odpowiednie oświadczenie. W przypadku działalności gospodarczej kwotę uwzględnia się przy obliczaniu zaliczek narastająco lub dopiero przy rocznym rozliczeniu, w zależności od sposobu rozliczeń.

Należy też pamiętać, że inne ulgi i odliczenia (np. prorodzinne czy rehabilitacyjne) mogą zmieniać końcowy wymiar podatku i ograniczać korzyść wynikającą z kwoty zmniejszającej. Szczegółowe warunki oraz wysokość tej kwoty określają przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Gdzie i kiedy wpłacić zaliczkę bezgotówkowo?

Numer indywidualnego mikrorachunku podatkowego uzyskasz na podatki.gov.pl, podając NIP lub PESEL. Mikrorachunek jest przypisany bezpośrednio do podatnika bądź płatnika i służy do bezgotówkowego przekazywania zaliczek na podatek dochodowy. Przelewy najczęściej wykonuje się z bankowości elektronicznej lub za pośrednictwem systemu płatności bankowej — można je też zlecać jako przelew natychmiastowy, stałe zlecenie lub przez integrację z oprogramowaniem księgowym.

W tytule płatności warto stosować jednoznaczne oznaczenia, np.:

• "ZALICZKA NA PODATEK DOCHODOWY – za 01.2020",
• "zaliczka PIT – miesiąc/kwartał";

Ułatwia to dekretację w ewidencji PKPiR. Terminy są proste: miesięczne zaliczki wpłacasz do 20. dnia miesiąca następującego po okresie rozliczeniowym (np. za styczeń — do 20 lutego). Małym podatnikom rozliczającym się kwartalnie przysługuje termin do 20. dnia miesiąca po zakończeniu kwartału:

• I kwartał — do 20 kwietnia,
• II kwartał — do 20 lipca,
• III kwartał — do 20 października,
• IV kwartał — do 20 stycznia następnego roku.

Przed wykonaniem przelewu sprawdź numer mikrorachunku, treść tytułu oraz poprawność wyliczenia zaliczki na podstawie formularzy PIT i aktualnej ewidencji. Potwierdzenie przelewu przechowuj jako dowód księgowy i dołącz je do zapisu w PKPiR. Przydatne narzędzia, które przyspieszają rozliczenia, to:

• generator mikrorachunku na podatki.gov.pl,
• szablony przelewów w banku,
• funkcje eksportu z programów księgowych,
• harmonogramy płatności.

Automatyzacja zmniejsza ryzyko pomyłek i opóźnień. Jeżeli wpłata jest nieterminowa lub błędna, powstaje zaległość podatkowa i naliczane są odsetki ustawowe za zwłokę. W razie wątpliwości co do wysokości zaliczki porównaj ją z wyliczeniem narastającym i skonsultuj sprawę z księgowym albo bezpośrednio z urzędem skarbowym.